Ngày 23/4/2026, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua khen thưởng năm 2022 (Luật số 06/2026/QH16) có hiệu lực từ ngày 01/10/2026. Luật sửa đổi, bổ sung có nhiều điểm mới so với trước đây. Cán bộ, công chức, nhất là những người phụ trách công tác thi đua, khen thưởng của các địa phương, cơ quan, đơn vị cần nắm rõ.

Luật sửa đổi, bổ sung là bước hoàn thiện quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác thi đua, khen thưởng trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Luật không chỉ khắc phục những bất cập phát sinh sau thời gian thực hiện Luật năm 2022 mà còn thể hiện rõ chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, khuyến khích đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chú trọng khen thưởng người lao động trực tiếp.

Thứ nhất, Luật sửa đổi hoàn thiện nguyên tắc khen thưởng theo hướng thực chất hơn

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật năm 2026 là sửa đổi nguyên tắc thi đua, khen thưởng tại Điều 5 theo hướng bảo đảm khen thưởng đúng người, đúng thành tích, tránh hình thức, cào bằng. Luật bổ sung quy định: “thành tích đến đâu khen thưởng đến đó”, đồng thời cho phép một hình thức khen thưởng có thể được tặng nhiều lần cho một đối tượng nếu tiếp tục lập thành tích mới. Tuy nhiên, Luật cũng nhấn mạnh không khen thưởng nhiều lần, nhiều hình thức cho cùng một thành tích, trừ trường hợp khen thưởng công trạng. Đây là điểm mới quan trọng nhằm khắc phục tình trạng “dồn thành tích”, “khen thưởng chồng lắp” đang tồn tại trong thực tiễn. Bên cạnh đó, Luật năm 2026 đặc biệt nhấn mạnh việc ưu tiên khen thưởng cho: Người lao động trực tiếp; Tập thể, cá nhân công tác ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; Các mô hình đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; Những cá nhân, tập thể có đóng góp thiết thực vì lợi ích chung. Điểm mới này thể hiện rõ quan điểm lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo trong công tác thi đua, khen thưởng.

Thứ hai, Luật làm rõ hơn các hình thức khen thưởng

So với Luật năm 2022, Luật sửa đổi năm 2026 đã điều chỉnh, làm rõ nội hàm của nhiều loại hình khen thưởng. Đối với “khen thưởng công trạng”, Luật xác định rõ đây là hình thức khen thưởng dành cho cá nhân, tập thể có quá trình phấn đấu liên tục, tích lũy nhiều thành tích và được ghi nhận thông qua tổng kết phong trào thi đua thường xuyên cùng kết quả đánh giá hằng năm. Điều này giúp việc xét khen thưởng có cơ sở cụ thể hơn, hạn chế cảm tính. Luật cũng bổ sung khái niệm “khen thưởng chuyên đề”, gắn với việc phục vụ nhiệm vụ chính trị của Đảng, Nhà nước, bộ, ngành, địa phương trong từng giai đoạn cụ thể. Quy định này tạo cơ sở pháp lý thuận lợi hơn cho việc tổ chức các phong trào thi đua theo chuyên đề, đột xuất, phù hợp yêu cầu thực tiễn.

Thứ ba, Luật bổ sung yếu tố khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Nếu Luật năm 2022 chủ yếu tập trung vào các tiêu chí thành tích truyền thống thì Luật năm 2026 đã bổ sung mạnh mẽ yếu tố: Ứng dụng khoa học, công nghệ; Đổi mới sáng tạo; Chuyển đổi số. Đây được xem là một bước chuyển rất quan trọng, phù hợp với chủ trương phát triển đất nước trong thời kỳ chuyển đổi số quốc gia và kinh tế tri thức. Các tiêu chí mới được đưa vào nhiều điều khoản liên quan đến xét tặng danh hiệu thi đua, bằng khen và các hình thức khen thưởng khác. Điều này đồng nghĩa với việc các sáng kiến chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ, cải tiến kỹ thuật, đổi mới phương thức quản lý sẽ có điều kiện được ghi nhận, tôn vinh nhiều hơn.

Thứ tư, sửa đổi tiêu chuẩn xét, tặng danh hiệu thi đua

Luật năm 2026 đã điều chỉnh tiêu chuẩn xét tặng nhiều danh hiệu thi đua theo hướng cụ thể, linh hoạt và sát thực tế hơn, cụ thể: Đối với danh hiệu “Chiến sĩ thi đua Bộ, ban, ngành, tỉnh”, Luật bổ sung quy định công nhận những sáng kiến hoặc nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo có hiệu quả, có khả năng nhân rộng. Ngoài ra, nhiều tiêu chí mới cũng được bổ sung như: Thực hiện tốt dân chủ ở cơ sở; Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; Chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho tập thể. Các tiêu chuẩn này cho thấy công tác thi đua, khen thưởng không chỉ đánh giá kết quả chuyên môn mà còn gắn với trách nhiệm xây dựng văn hóa công vụ, đạo đức công vụ và xây dựng tổ chức trong sạch, vững mạnh.

Thứ năm, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong công tác thi đua, khen thưởng

Một điểm nổi bật khác của Luật năm 2026 là tăng cường phân cấp, phân quyền cho bộ, ngành, địa phương. Luật cho phép các bộ, ngành, tỉnh chủ động quy định chi tiết tiêu chuẩn xét tặng bằng khen, giấy khen phù hợp với đặc thù thực tiễn của từng lĩnh vực, từng địa phương. Đồng thời, Luật cũng mở rộng thẩm quyền quyết định hoặc ủy quyền quyết định tặng nhiều danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng cho người đứng đầu các cơ quan, đơn vị. Đây là bước cải cách quan trọng nhằm giảm thủ tục hành chính, tăng tính chủ động và nâng cao trách nhiệm của các cấp, các ngành trong công tác thi đua, khen thưởng.

Thứ sáu, hoàn thiện quy định về hiện vật khen thưởng

Luật năm 2026 đã sửa đổi Điều 12 về hiện vật khen thưởng theo hướng đầy đủ và chặt chẽ hơn. Theo đó, hiện vật khen thưởng được xác định là sản phẩm đặc biệt do Nhà nước bảo hộ, bao gồm huân chương, huy chương, huy hiệu, kỷ niệm chương, bằng khen, cờ thi đua, giấy khen… Quy định này góp phần nâng cao giá trị pháp lý, giá trị tinh thần và tính trang trọng của các hình thức khen thưởng.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng năm 2026 là bước hoàn thiện quan trọng nhằm đổi mới mạnh mẽ công tác thi đua, khen thưởng theo hướng thực chất, công bằng, minh bạch và phù hợp yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới. Những điểm mới của Luật không chỉ khắc phục những bất cập của Luật năm 2022 mà còn tạo động lực khuyến khích đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đề cao vai trò của người lao động trực tiếp và tăng cường phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước. Qua đó, công tác thi đua, khen thưởng sẽ tiếp tục trở thành động lực quan trọng thúc đẩy cán bộ, công chức, người lao động và Nhân dân hăng hái thi đua lao động, sáng tạo, cống hiến vì mục tiêu xây dựng đất nước phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới./.