Trong những năm gần đây, trước yêu cầu ngày càng cao của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và kiểm soát quyền lực, công tác kiểm tra, giám sát của Đảng tiếp tục được Trung ương quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy và phương pháp tổ chức thực hiện. Việc Ban Chấp hành Trung ương ban hành Quy định số 296-QĐ/TW, ngày 30/5/2025 về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng đã tạo cơ sở chính trị quan trọng nhằm nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng trong tình hình mới.

Đồng chí Huỳnh Quốc Việt, Ủy viên dự khuyết Ban chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy, Bí thư Đảng ủy các Cơ quan Đảng tỉnh Cà Mau, dự Lễ ra mắt Trung tâm điều hành giám sát, kiểm tra trên môi trường số giai đoạn I do Ủy ban Kiểm tra Trung ương tổ chức

Giám sát - nhiệm vụ trọng tâm trong công tác xây dựng Đảng

Quy định số 296-QĐ/TW xác định rõ: giám sát là một trong những chức năng lãnh đạo quan trọng của Đảng, được tiến hành thường xuyên, liên tục nhằm kịp thời phát hiện, phòng ngừa vi phạm; góp phần giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương của Đảng; nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng và đảng viên. Theo đó, công tác giám sát được thực hiện thông qua hai hình thức chủ yếu là giám sát thường xuyên và giám sát chuyên đề, mỗi hình thức có vai trò, phạm vi và phương thức thực hiện riêng, bổ trợ cho nhau.

Giám sát thường xuyên - nền tảng của công tác phòng ngừa vi phạm

Giám sát thường xuyên được tiến hành liên tục, gắn với hoạt động lãnh đạo, quản lý, điều hành hằng ngày của tổ chức đảng, đảng viên; bao gồm giám sát trực tiếp và giám sát gián tiếp.

Giám sát trực tiếp được thực hiện thông qua việc dự các kỳ họp của cấp ủy, ban thường vụ cấp ủy; dự sinh hoạt kiểm điểm tự phê bình và phê bình; làm việc trực tiếp, dự các cuộc họp, hội nghị của đối tượng giám sát. Thông qua các hình thức này, cấp có thẩm quyền kịp thời nắm bắt tình hình tư tưởng, việc chấp hành nguyên tắc tổ chức sinh hoạt đảng, thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao của tổ chức đảng và đảng viên.

Giám sát gián tiếp được thực hiện thông qua việc nghiên cứu báo cáo, văn bản, kết luận kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán; theo dõi kết quả tự phê bình và phê bình; tiếp nhận, xem xét phản ánh, kiến nghị của tổ chức, cá nhân và thông tin từ các phương tiện thông tin đại chúng; đồng thời khai thác hiệu quả hệ thống cơ sở dữ liệu, phần mềm giám sát trên môi trường số.

Thực tiễn cho thấy, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác giám sát đã góp phần nâng cao tính kịp thời, khách quan, toàn diện; tạo điều kiện để cấp ủy, ủy ban kiểm tra các cấp theo dõi chặt chẽ việc triển khai, thực hiện các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, nhất là các chủ trương, quyết sách lớn mang tính chiến lược.

Giám sát chuyên đề - công cụ giám sát trọng tâm, trọng điểm

Giám sát chuyên đề do cấp có thẩm quyền quyết định, được thực hiện theo quy trình, thủ tục chặt chẽ; tập trung giám sát sâu đối với một lĩnh vực, nội dung, chuyên đề cụ thể. Quá trình giám sát chuyên đề bắt buộc thành lập đoàn hoặc tổ giám sát; trong quá trình thực hiện có thể tiến hành thẩm tra, xác minh; kết thúc giám sát phải ban hành kết luận, làm rõ ưu điểm, hạn chế, khuyết điểm và trách nhiệm của tổ chức đảng, đảng viên có liên quan.

Khác với giám sát thường xuyên, giám sát chuyên đề thường xem xét, đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ trong một khoảng thời gian xác định, tập trung vào những vấn đề nổi cộm, dễ phát sinh vi phạm hoặc được dư luận quan tâm. Thông qua giám sát chuyên đề, cấp ủy và ủy ban kiểm tra các cấp có cơ sở quan trọng để kịp thời chấn chỉnh, khắc phục hạn chế, phòng ngừa vi phạm và nâng cao hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo.

Định hướng đổi mới công tác giám sát trong thời gian tới

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác kiểm tra, giám sát của Đảng năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026, đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh “chuyển mạnh trọng tâm công tác kiểm tra, giám sát sang giám sát thường xuyên, giám sát chủ động, cảnh báo sớm, phòng ngừa từ xa; tiến hành giám sát ngay từ đầu và xuyên suốt quá trình lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện nghị quyết, chỉ thị, kết luận của cấp ủy các cấp, nhất là đối với các chủ trương, quyết sách lớn, mang tính đột phá”.

Quán triệt sâu sắc tinh thần chỉ đạo của Trung ương, trong thời gian tới, các tổ chức đảng cần tiếp tục đổi mới tư duy, phương pháp tổ chức thực hiện công tác giám sát theo hướng: tăng cường giám sát thường xuyên; gắn giám sát với kiểm soát quyền lực; phát huy hiệu quả các công cụ giám sát trên môi trường số; xây dựng cơ chế giám sát có khả năng cảnh báo sớm, phòng ngừa vi phạm ngay từ cơ sở, không để các vi phạm nhỏ tích tụ thành vi phạm nghiêm trọng.

Việc thực hiện nghiêm túc, đồng bộ Quy định số 296-QĐ/TW và các chỉ đạo của Trung ương về công tác kiểm tra, giám sát có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong công tác xây dựng Đảng hiện nay. Đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác giám sát không chỉ là yêu cầu khách quan, mà còn là giải pháp căn cơ để giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng; nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng và đảng viên; góp phần bảo đảm mọi chủ trương, đường lối của Đảng được tổ chức thực hiện nghiêm túc, hiệu quả, đúng định hướng và đúng quy định.